Klasyfikacja odpadów przemysłowych w Polsce — katalog i kody odpadów

W polskim systemie prawnym każdy odpad — niezależnie od jego źródła czy składu chemicznego — musi zostać zakwalifikowany zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. 2020 poz. 10). Rozporządzenie to implementuje decyzję Komisji Europejskiej 2000/532/WE ustanawiającą europejski katalog odpadów (EWC — European Waste Catalogue).

Struktura katalogu odpadów

Katalog odpadów dzieli się na 20 grup tematycznych, z których każda odpowiada określonemu sektorowi działalności gospodarczej lub procesowi technologicznemu. Dla przemysłu przetwórczego i wydobywczego szczególne znaczenie mają:

• Grupa 01 — odpady z eksploracji, górnictwa, wydobycia oraz fizycznej i chemicznej przeróbki rud i innych kopalin
• Grupa 06 — odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania produktów przemysłu chemii nieorganicznej
• Grupa 07 — odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania produktów przemysłu chemii organicznej
• Grupa 10 — odpady z procesów termicznych (huty, spalarnie, piece przemysłowe)
• Grupa 11 — odpady z chemicznej obróbki i powlekania powierzchni metali oraz innych materiałów
• Grupa 12 — odpady z kształtowania oraz fizycznej i mechanicznej obróbki powierzchni metali i tworzyw sztucznych

Kod sześciocyfrowy — jak go odczytać

Każdy odpad opisywany jest kodem sześciocyfrowym w formacie XX YY ZZ, gdzie pierwsze dwie cyfry oznaczają grupę (branżę), kolejne dwie — podgrupę (proces), a ostatnie dwie — konkretny rodzaj odpadu. Na przykład kod 10 02 01 oznacza żużle z procesów wytapiania w hutnictwie żelaza i stali.

Odpady niebezpieczne — definicja i właściwości

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach, odpad niebezpieczny to odpad wykazujący co najmniej jedną z właściwości niebezpiecznych opisanych w załączniku III do dyrektywy 2008/98/WE. W praktyce przemysłowej najczęściej spotykane właściwości niebezpieczne to:

• HP 3 — Łatwopalność (ciecze o temperaturze zapłonu poniżej 60°C)
• HP 6 — Toksyczność ostra (substancje silnie toksyczne po spożyciu, inhalacji lub kontakcie ze skórą)
• HP 7 — Rakotwórczość (zawartość substancji o udokumentowanym działaniu rakotwórczym)
• HP 14 — Ekotoksyczność (zagrożenie dla organizmów wodnych lub lądowych)

Procedura przypisania kodu przez wytwórcę

Obowiązek prawidłowej klasyfikacji odpadu spoczywa na jego wytwórcy. Procedura przebiega następująco:

1. Identyfikacja procesu technologicznego, w wyniku którego powstaje odpad
2. Sprawdzenie, czy dla danego procesu istnieje właściwa pozycja w katalogu
3. Ocena, czy odpad wykazuje właściwości niebezpieczne (badania laboratoryjne lub ocena składu na podstawie dokumentacji produktu)
4. Wpis do ewidencji odpadów w systemie BDO z użyciem prawidłowego kodu

Obowiązek ewidencji w systemie BDO

Od 1 stycznia 2020 r. prowadzenie papierowej ewidencji odpadów zostało zastąpione przez elektroniczny system BDO dostępny pod adresem bdo.mos.gov.pl. Karta przekazania odpadu (KPO) oraz karta ewidencji odpadu (KEO) muszą być wypełniane w tym systemie przez każdego zarejestrowanego wytwórcę.

Obowiązek rejestracji w BDO dotyczy podmiotów, które wytwarzają odpady niebezpieczne w ilości powyżej 0,1 Mg rocznie lub odpady inne niż niebezpieczne w ilości powyżej 5 Mg rocznie. Małe instalacje i mikroprzedsiębiorstwa mogą korzystać z uproszczonej procedury ewidencji.

Odpowiedzialność za błędną klasyfikację

Błędna klasyfikacja odpadu lub brak wpisu do BDO może skutkować nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej przez właściwy organ Inspekcji Ochrony Środowiska. Na podstawie art. 194 ust. 1 ustawy o odpadach, kara za prowadzenie ewidencji niezgodnie z przepisami wynosi do 1 000 000 zł. Nadzór nad przestrzeganiem przepisów sprawuje Główny Inspektor Ochrony Środowiska (GIOŚ).

Informacje o aktualnych karach i kontrolach GIOŚ dostępne są w raportach rocznych Inspekcji Ochrony Środowiska publikowanych na stronie gios.gov.pl.